Thuế hộ kinh doanh 2026: bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai — bạn cần hiểu gì?

Đây là thay đổi lớn nhất với hàng triệu hộ kinh doanh Việt Nam trong nhiều năm qua: từ ngày 1/1/2026, cơ chế thuế khoán chính thức bị bãi bỏ, thay bằng việc tự kê khai và nộp thuế theo doanh thu thực tế. Cùng với đó, ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên rất mạnh. Bài này giúp bạn hiểu bản chất thay đổi và cách tính thuế mới.

Thuế khoán và kê khai khác nhau ở đâu?

Về bản chất, cách tính thuế của hai phương pháp không khác nhau nhiều. Khác biệt cốt lõi nằm ở cơ sở tính doanh thu:

• Thuế khoán (cũ): dùng doanh thu ước tính, ổn định do cơ quan thuế ấn định từ đầu năm.
• Kê khai (mới): dùng doanh thu thực tế phát sinh mà bạn tự khai và tự chịu trách nhiệm.

Điều này đòi hỏi hộ kinh doanh phải theo dõi doanh thu thật, ghi chép sổ sách, và kê khai định kỳ — minh bạch hơn, nhưng cũng cần chủ động hơn.

Từ 2026, hộ kinh doanh nộp những loại thuế nào?

Trước đây có ba khoản (lệ phí môn bài, TNCN, GTGT). Từ 2026, lệ phí môn bài đã được bãi bỏ, nên hộ kinh doanh chỉ còn nộp hai loại thuế:

• Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
• Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng mạnh

Đây là tin vui lớn cho hộ nhỏ. Ngưỡng doanh thu năm không phải nộp thuế đã được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm theo Luật Thuế TNCN và GTGT sửa đổi 2025 — và tiếp tục được điều chỉnh lên 1 tỷ đồng/năm theo quy định/hướng dẫn mới hơn.

• Doanh thu dưới ngưỡng: không phải nộp GTGT và TNCN.
• Doanh thu trên ngưỡng: phát sinh nghĩa vụ thuế, và phần được trừ ngưỡng trước khi tính thuế.

Lưu ý quan trọng: ngưỡng này đang trong quá trình điều chỉnh (từ 500 triệu lên 1 tỷ đồng/năm). Vì là nội dung thay đổi nhanh, hãy kiểm tra ngưỡng hiện hành với cơ quan thuế trước khi kê khai.

Hộ kinh doanh được chia thành các nhóm theo doanh thu

Cơ quan thuế phân loại hộ kinh doanh theo doanh thu năm để áp dụng phương pháp tính thuế phù hợp (các mốc dưới đây có thể được điều chỉnh theo quy định mới):

Hai cách tính thuế TNCN cho hộ vừa và nhỏ

Với hộ thuộc nhóm 2 (chưa tới ngưỡng bắt buộc tính theo lợi nhuận), bạn thường có hai lựa chọn:

Cách 1 — Theo tỷ lệ % trên doanh thu (khi không xác định được chi phí đầu vào):

• Nộp một tỷ lệ % nhất định trên doanh thu (sau khi trừ ngưỡng), tùy ngành nghề. Với TNCN, tỷ lệ thường dao động khoảng 0,5%–2% tùy lĩnh vực; GTGT cũng theo tỷ lệ ngành nghề.
• Đơn giản, phù hợp hộ nhỏ, ít chứng từ.

Cách 2 — Theo lợi nhuận (khi xác định được chi phí):

• Thuế TNCN tính trên lãi (doanh thu trừ chi phí hợp lệ), với thuế suất được quy định (mức được đề cập là 15% trên lợi nhuận, tương tự doanh nghiệp nhỏ).
• Có lợi khi biên lợi nhuận thấp, nhưng đòi hỏi sổ sách và hóa đơn đầu vào đầy đủ.

Ví dụ minh họa

Một hộ có doanh thu 1 tỷ đồng/năm (giả sử ngưỡng trừ là 500 triệu):

• Theo tỷ lệ doanh thu: TNCN ≈ 0,5% × (1.000 − 500) triệu = 2,5 triệu, cộng thêm GTGT theo tỷ lệ ngành.
• Theo lợi nhuận (giả sử chi phí 800 triệu → lãi 200 triệu): TNCN = 15% × 200 = 30 triệu.

Trong ví dụ này, hộ có biên lợi nhuận cao thì tính theo doanh thu lại nhẹ hơn; hộ biên lợi nhuận thấp thì tính theo lợi nhuận có lợi hơn. Việc chọn đúng phương pháp có thể chênh nhau đáng kể — đây là lúc nên tính toán kỹ hoặc hỏi chuyên gia.

Cần chuẩn bị gì để không bị phạt?

• Theo dõi doanh thu thực tế để biết mình thuộc nhóm nào.
• Ghi chép sổ sách, giữ chứng từ đầu vào (bắt buộc nếu muốn tính theo lợi nhuận).
• Kê khai và nộp thuế đúng hạn (theo tháng hoặc quý tùy quy định).
• Dùng hóa đơn điện tử khi thuộc diện bắt buộc (xem bài riêng).

Lưu ý: ngưỡng, tỷ lệ thuế, cách phân nhóm và thủ tục đang được điều chỉnh qua nhiều văn bản; hãy kiểm tra quy định hiện hành hoặc hỏi chuyên gia thuế trước khi kê khai để tránh sai sót và bị phạt.

Muốn biết hộ của bạn thuộc nhóm nào và nên chọn cách tính thuế nào có lợi hơn? Hỏi [chuyên gia AI của Sirifin](/vi/ai-advisor), hoặc dùng [máy tính thuế của Sirifin](/vi/calculators/tax) để so sánh hai phương pháp.

Nội dung mang tính thông tin và giáo dục tài chính, không phải tư vấn thuế cho trường hợp cụ thể.