Giảm trừ gia cảnh và các khoản giảm trừ hợp pháp: đừng nộp thừa thuế vì không biết khai

Rất nhiều người nộp nhiều thuế hơn mức cần thiết chỉ vì một lý do đơn giản: họ không biết mình được trừ những gì. Mỗi người phụ thuộc chưa đăng ký, mỗi khoản giảm trừ hợp pháp bị bỏ sót, đều là tiền thuế bạn nộp thừa một cách oan uổng. Bài này liệt kê đầy đủ những gì bạn được trừ.

Giảm trừ gia cảnh — khoản lớn nhất

Đây là khoản được trừ trực tiếp vào thu nhập trước khi tính thuế, và là khoản lớn nhất với phần đông người lao động. Mức áp dụng từ kỳ tính thuế 2026:

• Cho bản thân: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu/năm).
• Cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng (74,4 triệu/năm).

Một người có 2 người phụ thuộc được giảm trừ tổng cộng 15,5 + 2 × 6,2 = 27,9 triệu đồng/tháng trước khi tính thuế — một con số rất đáng kể.

Ai được tính là người phụ thuộc?

Đây là nơi nhiều người bỏ lỡ quyền lợi. Người phụ thuộc hợp lệ thường gồm:

• Con: dưới 18 tuổi; hoặc con đang học đại học/cao đẳng/nghề (kèm điều kiện về thu nhập); hoặc con bị khuyết tật không có khả năng lao động.
• Vợ/chồng: không có khả năng lao động, hoặc không có thu nhập/thu nhập rất thấp theo quy định.
• Cha mẹ (gồm cha mẹ vợ/chồng, cha mẹ nuôi hợp pháp): đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động, không có thu nhập hoặc thu nhập dưới ngưỡng quy định.
• Người khác không nơi nương tựa mà bạn đang trực tiếp nuôi dưỡng (anh chị em ruột, ông bà, cháu ruột...) trong điều kiện nhất định.

Điều kiện chung: người phụ thuộc không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng dưới ngưỡng quy định, và mỗi người phụ thuộc chỉ được một người nộp thuế kê khai giảm trừ.

Các khoản giảm trừ hợp pháp khác

Ngoài giảm trừ gia cảnh, bạn còn được trừ các khoản sau khỏi thu nhập chịu thuế:

Riêng khoản quỹ hưu trí tự nguyện là công cụ đáng chú ý: vừa tích lũy cho tuổi già, vừa được giảm trừ thuế (xem bài riêng trong loạt Hưu trí).

Ví dụ: một người phụ thuộc thay đổi số thuế thế nào?

Giả sử thu nhập tính thuế của bạn là 20 triệu/tháng (đã trừ bảo hiểm và giảm trừ bản thân):

• Không đăng ký người phụ thuộc: chịu thuế trên 20 triệu.
• Đăng ký 1 người phụ thuộc: được trừ thêm 6,2 triệu → thu nhập tính thuế chỉ còn 13,8 triệu.

Chỉ riêng việc đăng ký đúng một người phụ thuộc đã giúp giảm đáng kể số thuế — đó là lý do đừng bao giờ bỏ sót.

Ba sai lầm khiến bạn nộp thừa thuế

1. Không đăng ký người phụ thuộc vì "ngại thủ tục" — trong khi có thể làm online.
2. Quên khai các khoản giảm trừ như bảo hiểm tự nguyện, hưu trí bổ sung, từ thiện.
3. Không đi quyết toán khi đã bị tạm khấu trừ nhiều hơn số thuế thực tế cả năm.

Cả ba đều dẫn đến cùng một kết quả: bạn để lại tiền của mình cho ngân sách một cách không cần thiết.

Lưu ý: mức giảm trừ, điều kiện người phụ thuộc và ngưỡng thu nhập có thể được điều chỉnh qua văn bản hướng dẫn mới; hãy kiểm tra thông tin cập nhật trước khi kê khai.

Muốn biết mình được kê khai những khoản giảm trừ nào và tiết kiệm được bao nhiêu thuế? Hỏi [chuyên gia AI của Sirifin](/vi/ai-advisor), hoặc dùng [máy tính thuế của Sirifin](/vi/calculators/tax) để thử các kịch bản.

Nội dung mang tính thông tin và giáo dục tài chính, không phải tư vấn thuế cho trường hợp cụ thể.